Hóa HọcLớp 11

Cách điều chế ankan?

Câu hỏi: Cách điều chế ankan?

Lời giải:

a) Trong công nghiệp

Bạn đang xem: Cách điều chế ankan?

Metan và các đồng đẳng được tách từ khí thiên nhiên và dầu mỏ 

-Khí tự nhiên: Khoảng 95% thể tích khí tự nhiên là mêtan, phần còn lại là các hiđrocacbon: C2H6, C3H8, C4H10

– Khí mỏ dầu (khí đồng hành): Khí mỏ dầu nằm bên trong mỏ dầu khoảng 10% thể tích khí mỏ dầu là mêtan, phần còn lại là các hiđrocacbon như: C2H6, C3H8, C4H10….

Thực hiện phản ứng cracking dầu mỏ thu được các ankan có khối lượng phân tử nhỏ hơn và các anken

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan?

b) Trong phòng thí nghiệm

– Nung muối nitrat axetat với vôi tôi – xút (hỗn hợp NaOH – Ca(OH)2 có thểCaO – NaOH)

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan? (ảnh 2)

– Khi cần một lượng nhỏ metan, người ta nung natri axetat với vôi tôi xút, hoặc có thể cho nhôm cacbua tác dụng với nước:

Al4C3+12H2O → 3CH4↑+4Al(OH)3

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan? (ảnh 3)

Cùng THPT Ninh Châu tìm hiểu chi tiết hơn về ankan và cách điều chế ankan nhé:

I- TÍNH CHẤT HÓA HỌC

Ở phân tử ankan chỉ có các liên kết C−C và C−H. Đó là các liên kết σσ bền vững, vì thế ankan tương đối trơ về mặt hóa học: Ở nhiệt độ thường chúng không phản ứng với axit, bazơ và chất oxi hóa mạnh (như KMnO4). Vì thế ankan còn có tên là parafin, nghĩa là ít ái lực hóa học.
Dưới tác dụng của ánh sáng, xúc tác và nhiệt, ankan tham gia các phản ứng thế, phản ứng tách và phản ứng oxi hóa.

1. Phản ứng thế

Khi chiếu sáng hoặc đốt nóng hỗn hợp metan và clo sẽ xảy ra phản ứng thế lần lượt các nguyên tử hiđro bằng clo:
                                   CH4+Cl2→CH3Cl+HCl 
                                                              metyl clorua (clometan)
                                   CH3Cl+Cl2→CH2Cl2+HCl 
                                           metylen clorua (điclometan)
                                   CH2Cl2+Cl2→CHCl3+HCl 
                                                                clorofom (triclometan)
                                   CHCl3+Cl2→CCl4+HCl 
                                               cacbon tetraclorua(tetraclometan)
Các đồng đẳng của metan cũng tham gia phản ứng thế tương tự metan. 

Thí dụ:

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan? (ảnh 4)

Phản ứng thế H bằng halogen thuộc loại phản ứng halogen hóa, sản phẩm hữu cơ có chứa halogen gọi là dẫn xuất halogen.

Clo thế H ở cacbon bậc khác nhau Brom hầu như chỉ thế H ở cacbon bậc cao. Flo phản ứng mãnh liệt nên phân hủy ankan thành C và HF. Iot quá yếu nên không phản ứng với ankan.

Cơ chế phản ứng halogen hóa ankan

Phản ứng clo hóa và brom hóa ankan xảy ra theo cơ chế gốc – dây chuyền.

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan? (ảnh 5)

(1)(1): Phân tử clo hấp thụ ánh sáng bị phân cắt đồng li thành 2 nguyên tử clo.

(2)(2): Nguyên tử clo là một gốc tự do hoạt động, nó ngắt lấy nguyên tử H từ CH4 tạo ra HCl và gốc tự do ..CH3 .

(3)(3): Gốc ..CH3 không bền, nó tách lấy nguyên tử Cl từ Cl2 để trở thành CH3Cl bền hơn. Nguyên tử Cll. mới sinh ra ở phản ứng (3) lại tác dụng với CH4 làm cho phản ứng (2)và (3)lặp đi lặp lại tới hàng chục ngàn lần như một dây chuyền.

(4)(5)(6)Các gốc tự do kết hợp với nhau thành các phân tử bền hơn

2. Phản ứng tách (gãy liên kết C−Cvà C−H )

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan? (ảnh 6)

Nhận xét: Dưới tác dụng của nhiệt và xúc tác (Cr2O3,Fe,Pt,…các ankan không những bị tách hiđro tạo thành hiđrocacbon không no mà còn bị gãy các liên kết C−C tạo ra các phân tử nhỏ hơn.

3. Phản ứng oxi hóa

* Khi đốt, các ankan bị cháy tạo ra CO2,H2O và tỏa nhiều nhiệt:

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan? (ảnh 7)

Các ankan đầu dãy đồng đẳng rất dễ cháy, tỏa nhiều nhiệt. Khí CO2, hơi nước và nhiệt tạo ra nhanh nên có thể gây nổ.
Nếu không đủ oxi, ankan bị cháy không hoàn toàn, khi đó ngoài CO2 và H2O còn tạo ra các sản phẩm như CO, muội than, không những làm giảm năng suất tỏa nhiệt mà còn gây độc hại cho môi trường.

Khi có xúc tác, nhiệt độ thích hợp, ankan bị oxi hóa không hoàn toàn tạo thành dẫn xuất chứa oxi, thí dụ:

[CHUẨN NHẤT] Cách điều chế ankan? (ảnh 8)

II. ỨNG DỤNG

 – Dùng làm nhiên liệu (CH4 dùng trong đèn xì để hàn, cắt kim loại).

 – Dùng làm dầu bôi trơn.

 – Dùng làm dung môi.

 – Để tổng hợp nhiều chất hữu cơ khác: CH3Cl, CH2Cl2, CCl4, CF2Cl2,…

 – Đặc biệt từ CH4 điều chế được nhiều chất khác nhau: hỗn hợp CO + H2, amoniac, CH ≡ CH, rượu metylic, anđehit fomic

Đăng bởi: THPT Văn Hiến

Chuyên mục: Lớp 11, Hóa Học 11

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button