Lớp 12Sinh Học

Hoán vị gen là gì?

Câu hỏi: Hoán vị gen là gì?

Trả lời:

   Có thể hiểu, hoán vị gen là hiện tượng đổi chỗ cho nhau của các gen tương ứng trên một cặp nhiễm sắc thể đồng dạng. Sau khi hoán vị gen kết thúc, số giao tử và sự biến dị tổ hợp sẽ tăng lên. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần phân biệt để tránh nhầm lẫn giữa hoán vị gen là hiện tượng chuyển đoạn nhiễm sắc thể. Bởi chuyển đoạn NST là hiện tượng đột biến cấu trúc NST dẫn tới những hậu quả có hại cho các loài sinh vật.

Bạn đang xem: Hoán vị gen là gì?

Cùng THPT Ninh Châu tìm hiểu thêm về hoán vị gen nhé!

1. Thí nghiệm của Moocgan

   Trong thí nghiệm của Moocgan về di truyền liên kết, khi lai phân tích ruồi đực F1 thu được tỉ lệ 1 thân xám, cánh dài : 1 thân đen, cánh cụt.

   Tuy nhiên khi lai phân tích ruồi cái F1 thì đời con thu được: 965 con thân xám, cánh dài; 944 thân đen, cánh cụt; 206 thân xám, cánh cụt: 185 thân đen, cánh dài. Phép lai phân tích ruồi cái F1 không cho đời con có tỉ lệ 1 : 1 : 1 : 1 của quy luật phân li cũng không cho tỉ lệ 1 : 1 của quy luật di truyền liên kết.

   Sơ đồ lai:

2. Cơ sở tế bào học của hoán vị gen

   Cơ sở tế bào học của hoán vị gen là sự tiếp xúc trao đổi chéo giữa 2 crômatit và 2 cromatit này phải không có quan hệ với nhau trong cặp NST tương đồng. Quá trình này diễn ra ở kì đầu giảm phân lần đầu. Nhờ đó, 2 gen alen có thể hoán đổi vị trí với nhau và tạo thành quá trình hoán vị gen.

   Chúng ta cũng cần phân biệt giữa hoán vị gen và tái tổ hợp gen. Khác với hoán vị gen, cơ sở tế bào học của tái tổ hợp gen là sự trao đổi chéo giữa những đoạn tương ứng của cặp nhiễm sắc thể tương đồng. Từ đó dẫn đến sự hoán vị các gen alen và tạo ra sự tổ hợp lại các gen không alen. Chính việc tạo ra các tổ hợp gen không alen này đã tạo nên sự khác biệt giữa hai khái niệm.

Hoán vị gen là gì? (ảnh 2)

3. Tần số và di truyền liên kết hoàn toàn

a. Tần số hoán vị gen

   Nhắc tới hoán vị gen, chắc chắn không thể bỏ qua tần số hoán vị. Vậy tần số hoán vị gen là gì? Tần số hoán vị là tỉ lệ % số cá thể có thể tái tổ hợp lại với nhau hay có thể hiểu là % các giao tử mang gen có thể hoán vị.

Tần số HVG( f) = Tổng tỷ lệ các loại kiểu hình có hoán vị gen

Tỷ lệ loại giao tử hoán vị = f /2

Tỷ lệ giao tử liên kết = (1- f /2)/2

Xác định kiểu gen có hoán vị gen:

(Dựa vào tỷ lệ kiểu hình ở Fa hai kiểu hình có tỷ lệ nhỏ chính là hai kiểu hình mang gen hoán vị).

Tần số hoán vị gen cho biết 3 đặc điểm của hoán vị gen, đó là:

+ Phản ánh khoảng cách giữa 2 gen không alen ở trên cùng một nhiễm sắc thể. Nếu khoảng cách càng lớn thì lực liên kết sẽ càng nhỏ. Do vậy, tần số hoán vị cũng sẽ cao hơn.

+ Tần số hoán vị gen thường dao động từ 0 – 50%. Với 2 gen càng gần nhau thì tần số sẽ càng nhỏ.

+ Hoán vị gen thường nhỏ hơn 50 vì hiện tượng hiện tượng trao đổi chéo để gây ra hiện tượng hoán vị gen sẽ chỉ xảy ra giữa 2 crômatit trên tổng số tất cả 4 crômatit.

b. Di truyền liên kết hoàn toàn

   Hoán vị gen hay còn được biết tới với tên gọi là sự di truyền liên kết không hoàn toàn. Chúng ta cần nắm rõ 2 cách gọi này để tránh nhầm lẫn với di truyền liên kết hoàn toàn. Liên kết hoàn toàn hay còn được biết tới là quá trình liên kết gen. Đây là hiện tượng các gen trên cùng một nhiễm sắc thể di truyền cùng với nhau.

   Chính vì thế, cơ sở của quá trình liên kết gen là hiện tượng các gen quy định các tính trạng khác nhau, như màu thân hay dạng cánh… sẽ cùng nằm trên một nhiễm sắc thể. Do đó, các gen này sẽ di truyền cùng nhau.

 4. Ý nghĩa của hoán vị gen

   Hiện tượng hoán vị gen tạo ra các giao tử mang các tổ hợp gen mới nên đã tạo ra vô số biến dị tổ hợp, là nguyên liệu cho quá trình chọn giống.

   Nhờ hoán vị gen mà các gen quý trên các NST tương đồng có dịp tổ hợp lại với nhau tạo thành nhóm gen liên kết mới.

   Việc xác định tần số hoán vị gen giúp xác định khoảng cách tương đối giữa các gen, điều này có ý nghĩa khi thiết lập bản đồ di truyền.

Đăng bởi: THPT Văn Hiến

Chuyên mục: Lớp 12, Sinh Học 12

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button