Lịch SửLớp 10

Lý thuyết Sử 10: Bài 21. Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI – XVIII

Bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI – XVIII

1. Sự sụp đổ của triều Lê sơ. Nhà Mạc thành lập

* Sự sụp đổ của nhà Lê. Nhà Mạc thành lập.

– Đầu thế kỷ XVI nhà Lê sơ lâm vào khủng hoảng suy yếu.

Bạn đang xem: Lý thuyết Sử 10: Bài 21. Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI – XVIII

– Biểu hiện:

+ Các thế lực phong kiến nổi dậy tranh chấp quyền lực – Mạnh nhất là thế lực Mạc Đăng Dung.

+ Phong trào đấu tranh của nhân dân bùng nổ ở nhiều nơi.

– Năm 1257 Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê lập triều Mạc.

* Chính sách của nhà Mạc

– Nhà Mạc xây dựng chính quyền theo mô hình cũ của nhà Lê.

– Tổ chức thi cử đều đặn.

– Xây dựng quân đội mạnh.

– Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân.

– Những chính sách của nhà Mạc bước đầu đã ổn định lại đất nước.

– Triều Mạc phải chịu sức ép từ hai phía:phiá Bắc cắt đất, thần phục nhà Minh, phía Nam cựu thần nhà Lê chống đối,nên nhân dân phản đối.

– Nhà Mạc bị cô lập.

Lý thuyết Sử 10: Bài 21. Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVIII

2. Đất nước bị chia cắt

* Chiến tranh Nam – Bắc triều 1545 – 1592:

– 1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra Nhà Mạc –Bắc Triều.

– 1533 Nguyễn Kim “Phù Lê diệt Mạc” cùng với cựu thần nhà Lê kéo vào Thanh Hóa lập ra Nam Triều.

– Hai tập đoàn phong kiến đối lập nhau gây chiến tranh liên miên suốt 50 năm tại vùng hạ lưu sông Mã, sông Hồng; đến năm 1592 Nam Triều chiếm Thăng Long nhà Mạc rút lên Cao bằng, chiến tranh chấm dứt,đất nước thống nhất.

* Chiến tranh Trịnh – Nguyễn 1627-1672

– Năm 1545 Nguyễn Kim chết, Trịnh Kiểm nắm quyền.

– Nguyễn Hoàng lập cơ sở ở Thuận Hóa, Quảng Nam đối địch với họ Trịnh, chiến tranh quyết liệt giữa Trịnh và Nguyễn (1627-1672), không phân thắng bại, lấy sông Gianh làm giới tuyến phân chia đất nước:

– Từ sông Gianh ra Bắc thuộc Họ Trịnh (Trịnh Tùng nắm quyền) là Đàng Ngoài (Bắc Hà), biến vua Lê thành bù nhìn.

– Từ Sông Gianh vào Nam thuộc Họ Nguyễn là Đàng Trong (Nam Hà)

– Đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa, giành giựt quyền lợi và địa vị trong phe phái phong kiến, phân chia 2 miền đất nước.

– Sự chia cắt đất nước làm cản trở sự phát triển kinh tế.

Lý thuyết Sử 10: Bài 21. Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVIII

3. Nhà nước phong kiến Đàng Ngoài

– Cuối XVI, Nam Triều chuyển về Thăng Long.

– Chính quyền trung ương gồm:

+ Triều đình: đứng đầu là vua Lê, quyền hành bị thu hẹp

+ Phủ Chúa: gồm quan văn, quan võ cao cấp cùng Chúa quyết định chủ trương, chính sách của nhà nước và trực tiếp chỉ đạo việc thực hiện.

– Chính quyền địa phương: chia thành các trấn, phủ, huyện, châu, xã như cũ.

– Chế độ tuyển dụng quan lại như thời Lê.

– Luật pháp: Tiếp tục dùng Quốc triều hình luật (có bổ sung).

– Quân đội gồm:

+ Quân thường trực (Tam phủ), tuyển chủ yếu ở Thanh Hóa và 1 số huyện ở Nghệ An, còn gọi là ưu binh

+ Ngoại binh: tuyển từ 4 trấn quanh kinh thành.

– Đối ngoại: Hòa hiếu với nhà Thanh ở Trung Quốc.

4. Chính quyền ở Đàng Trong

– Thế kỷ XVII lãnh thổ Đàng Trong được mở rộng từ Nam Quảng Bình đến Nam Bộ ngày nay.

– Địa phương: chia làm 12 dinh, nơi đóng phủ chúa (Phú Xuân) là Chính dinh, do chúa Nguyễn trực tiếp cai quản. Mỗi dinh có 2 hay 3 ty trông coi. Thế kỷ XVII, Phú Xuân (Huế) là trung tâm của Đàng Trong.

– Dưới dinh là phủ, huyện, tổng, xã.

– Quân đội là quân thường trực, tuyển theo nghĩa vụ, trang bị vũ khí đầy đủ.

– Giữa thế kỷ XVII tổ chức các kỳ thi

– Tuyển chọn quan lại bằng nhiều cách: theo dòng dõi, đề cử, học hành.

– 1744 chúa Nguyễn Phúc Khoát xưng vương, thành lập chính quyền trung ương. Song đến cuối XVIII vẫn chưa hoàn chỉnh.

– Sự chia cắt đất nước làm cản trở sự phát triển kinh tế.

Lý thuyết Sử 10: Bài 21. Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVIII

Lý thuyết Sử 10: Bài 21. Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVIII

Xem tiếp: Lý thuyết Sử 10 Bài 22. Tình hình kinh tế ở các thế kỉ XVI – XVIII

Đăng bởi: THPT Văn Hiến

Chuyên mục: Lớp 10, Lịch sử 10

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button