Lớp 12Sinh Học

Phiên mã là gì? So sánh phiên mã và dịch mã?

Khái niệm về phiên mã

– Phiên mã là quá trình truyền thông tin di truyền trên mạch mã gốc của gen (ADN) sang mARN theo nguyên tắc bổ sung. Phiên mã là quá trình xảy ra trong nhân, vào kì trung gian của quá trình phân bào.

Là quá trình truyền thông tin di truyền trên mạch mã gốc của gen (ADN) sang mARN theo nguyên tắc bổ sung
Quá trình xảy ra trong nhân, vào kì trung gian của quá trình phân bào.

Những điểm giống nhau giữa phiên mã và dịch mã trong DNA?

– Phiên mã và dịch mã là hai bước của quá trình biểu hiện gen.

Bạn đang xem: Phiên mã là gì? So sánh phiên mã và dịch mã?

– Cả hai quá trình đều liên quan đến mRNA.

– Ngoài ra, cả hai quá trình đều cần thiết như nhau để tạo ra protein trong cơ thể sống.

– Bên cạnh đó, cả hai đều cần một khuôn mẫu để sản xuất sản phẩm.

– Hơn nữa, cả hai quá trình đều cần các khối xây dựng của mỗi đại phân tử.

Sự khác biệt giữa phiên mã và dịch mã trong DNA là gì?

Phiên mã là bước đầu tiên của biểu hiện gen sao chép thông tin di truyền được mã hóa trong mẫu DNA thành chuỗi mRNA trong khi dịch mã là bước thứ hai của biểu hiện gen tạo ra protein chức năng từ thông tin di truyền được mã hóa trong chuỗi mRNA. Vì vậy, đây là sự khác biệt chính giữa phiên mã và dịch mã trong DNA. Ở sinh vật nhân chuẩn, phiên mã xảy ra bên trong nhân trong khi dịch mã xảy ra trong tế bào chất tại ribosome. Tuy nhiên, ở sinh vật nhân sơ, cả phiên mã và dịch mã đều xảy ra trong tế bào chất. Do đó, đây cũng là một sự khác biệt đáng kể giữa phiên mã và dịch mã trong DNA.

Hơn nữa, một sự khác biệt nữa giữa phiên mã và dịch mã trong DNA là mẫu mà mỗi quá trình sử dụng. Phiên mã sử dụng mẫu DNA trong khi dịch thuật sử dụng mẫu mRNA. Bên cạnh đó, nguyên liệu chính của phiên mã là ribonucleotide trong khi nguyên liệu chính của dịch mã là axit amin. Do đó, chúng tôi coi đây cũng là một sự khác biệt giữa phiên mã và dịch mã trong DNA.

Infographic sau đây trình bày chi tiết hơn về sự khác biệt giữa phiên mã và dịch mã trong DNA một cách tương đối.

Phiên mã là gì? So sánh phiên mã và dịch mã (ảnh 2)

Cùng THPT Ninh Châu tìm hiểu thêm về các dạng bài tập liên quan nhé:

Dạng 1: Biết cấu trúc gen, xác định cấu trúc ARN hay ngược lại

Phương pháp giải

– Chỉ một trong hai mạch của gen được dùng làm mạch khuôn.

– Mạch khuôn có chiều 3’ – 5’.

– Nguyên tắc bổ sung của cơ chế sao mã là:

Mạch khuôn

 

ARN

A hợp với Um
T hợp với Am
G hợp với Xm
X hợp với Gm

 – Do vậy, biết cấu trúc của gen, ta xác định được cấu trúc của ARN tương ứng và ngược lại.

Bài tập vận dụng

1) Trình tự các cặp nuclêôtit trong một gen cấu trúc được bắt đầu như sau:

3’ TAX GTA XGT ATG XAT … 5’

5’ ATG XAT GXA TAX GTA … 3’

Hãy viết trình tự bắt đầu của các ribônuclêôtit trong phân tử ARN được tổng hợp từ gen trên.

2) Cho biết trình tự bắt đầu các ribônuclêôtit trong một phân tử ARN là:

5’ AUG XUA AGX GXA XG … 3’

Hãy đánh dấu chiều và viết trình tự bắt đầu của các cặp nuclêôtit trong gen đã tổng hợp phân tử ARN nổi trên.

Hướng dẫn giải

1) Trình tự các ribônuclêôtit trong ARN:

+ Trong hai mạch của gen, mạch có chiều 3’ – 5’ là mạch khuôn.

+ Các ribônuclêôtit tự do kết hợp với mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung sau:

Mạch khuôn

 

ribônuclêôtit

A bổ sung U
T bổ sung A
G bổ sung X
X bổ sung G

+ Do vậy, trình tự bắt đầu các ribônuclêôtit của ARN được tổng hợp từ gen ưên như sau:

Mạch khuôn: 3’ TAX GTA XGT ATG XAT … 5’

mARN:           5’ AUG XAU GXA UAX GUA … 3’

2) Đánh dấu chiều và trình tự các cặp nuclêôtit:

+ Ngược lại, khi biết trình tự các ribônuclêôtit ta suy ra trình tự các cặp nuclêôtit trong gen và chiều của các mạch như sau:

mARN:              5’AUG XUA AGX GXA XG … 3’

Mạch khuôn:    3’ TAX GAT TXG XGT GX … 5’

Mạch bổ sung: 5’ ATG XTA AGX GXA XG … 3’

Dạng 2: Tương quan về số nucleôtit, chiều dài, khối lượng của gen và ARN – Số liên kết hidro bị phá hủy, số liên kết hóa trị được hình thành

Phương pháp giải 

* Đốì với gen không phân mảnh:

+ Gen có hai mạch, ARN có một mạch. Do vậy:

  • Số nuclêôtit của gen gấp đôi số ribônuclêôtit của ARN tương ứng: N = 2Nm
  • Khối lượng của gen gấp đôi khối lượng ARN: Mgen = 2MARN

+ Chiều dài gen bằng chiều dài ARN do nó tổng hợp: Lgen = LARN

+ Trong quá trình phiên mã có sự phá hủy các liên kết hiđrô của gen và thành lập mới các liên kết hóa trị trong các mARN.

+ Gọi k: số lần phiên mã của 1 gen.

H = 2A + 3G là số liên kết hiđrô của gen.

Y = N – 2 là số liên kết hóa trị trong 2 mạch đơn. Ta có:

  • Số liên kết hiđrô bị hủy qua k lần sao mã là: H.k
  • Số liên kết hóa trị được hình thành qua k lần phiên mã là: Y/2.k

* Đối với gen phân mảnh: tùy đề cho về tỉ lệ giữa các đoạn êxôn và intron.

Bài tập vận dụng

1) Gen phải dài bao nhiêu micrômet mới chứa đủ thông tin di truyền để tổng hợp một phân tử mARN có 270 ribônuclêôtit loại Ađênin, chiếm 20% tổng số ribônuclêôtit của toàn mạch?

2) Gen trên có khối lượng bao nhiêu đvC?

3) Biết gen có X chiếm 15% tổng số nuclêôtit, quá trình sao mã cần môi trường cung cấp số ribônuclêôtit tự do gấp 3 lần số nuclêôtit của gen. Xác định:

a) Tổng số liên kết hiđrô bị hủy qua quá trình.

b) Tổng số liên kết hóa trị được hình thành. 

Hướng dẫn giải

1) Chiều dài gen:

+ Số ribônuclêôtit của phân tử mARN:

(270 : 20) . 100 = 1350 ribônuclêôtit.

+ Chiều dài mARN cũng là chiều dài gen tổng hợp nó:

3,4.10-4= 0,459μm.

2) Khối lượng gen: 1350 . 2 . 300 = 81.104đvC.

3) Số liên kết hiđrô bị hủy và liên kết hóa trị được hình thành:

+ Số nuclêôtit của gen: 1350 . 2 = 2700 nuclêôtit.

+ Số nuclêôtit mỗi loại của gen:

A = T = 2700 . 15% = 405 nuclêôtit

G = X = (2700 : 2) – 405 = 945 nuclêôtit

+ Số liên kết hiđrô của gen: 405 . 2 + 945 . 3 = 3645 liên kết.

+ Số liên kết hóa trị trong 1 phân tử mARN: 1350 – 2 = 1348 liên kết.

+ Số lần sao mã của gen: 3 . 2 = 6.

+ Số liên kết hiđrô bị hủy qua 6 lần sao mã: 3645 . 6 = 21870 liên kết.

+ Số liên kết hóa trị được hình thành: 1348 . 6 = 8088 liên kết.

Đăng bởi: THPT Văn Hiến

Chuyên mục: Lớp 12, Sinh Học 12

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button