Lớp 12Sinh Học

Quá trình và các con đường hình thành loài mới?

Câu hỏi: Quá trình và các con đường hình thành loài mới?

Trả lời:

   Quá trình hình thành loài mới là một quá trình lịch sử, cải biến thành phần kiểu gen của quần thể theo hướng thích nghi, tạo ra kiểu gen mới cách li sinh sản với quần thể gốc.

Bạn đang xem: Quá trình và các con đường hình thành loài mới?

   Quá trình hình thành loài mới diễn ra qua 3 giai đoạn chính:

– Sự hình thành các dạng mới trong loài

– Sự xác lập loài mới

– Sự kiên định loài mới.

Cùng THPT Ninh Châu tìm hiểu nội dung về Các con đường hình thành loài mới dưới đây. 

1. Hình thành loài khác khu vực địa lí

– Cách li địa lí là những trở ngại về mặt địa lí như sông, núi, biển, … ngăn cản các cá thể của quần thể cùng loài gặp gỡ nhau và giao phối với nhau.

– Trong các điều kiện sống khác nhau, CLTN đã tích luỹ các biến dị di truyền theo các hướng khác nhau, dần dần hình thành các nòi địa lí rồi hình thành loài mới

– Hình thành loài bằng con đường địa lí thường xảy ra đối với những loài động vật có khả năng phát tán mạnh.

– Quá trình hình thành loài bằng con đường địa lí thường xảy ra một cách chậm chạp nhiều giai đoạn trung gian.

Ví dụ: Loài chim sẻ ngô có khả năng phân bố rộng, đã tạo ra 3 nòi địa lý chính: nòi châu Âu, nòi Trung Quốc, nòi Ấn Độ. Tiếp giáp giữa Châu Âu và Ấn Độ hay giữa Ấn Độ và Trung Quốc có dạng lai tự nhiên

2. Hình thành loài bằng cách li sinh thái

– Phương thức này thường gặ ở thực vật và động vật ít di chuyển xa.

– Trong cùng một khu vực địa lí nhưng ở các ổ sinh thái khác nhau thì lâu dần cũng có thể dẫn đến cách li sinh sản và hình thành loài mới.

Ví dụ: Các loài thực vật sống ở bãi bồi sông Vonga rất ít sai khác về hình thái so với các quần thể tương ứng sống ở phía trong bờ sông này. Tuy nhiên, chúng vẫn khác nhau về đặc tính sinh thái, vì phải thích nghi với mùa lũ nên thực vật ở bãi bồi sông có chu kỳ sinh trưởng muộn hơn, ra hoa kết hạt trước khi lũ về. Do vậy, các nòi sinh thái bãi bồi không giao phấn với các nòi tương ứng ở phía trong bờ sông.

3. Hình thành loài mới bằng cách li tập tính

– Nếu các cá thể của một quần thể do đột biến có được kiểu gen nhất định làm thay đổi làm thay đổi một số đặc điểm liên quan đến tập tính giao phối thì những cá thể đó có xu hướng giao phối với nhau tạo lên quần thể mới cách li sinh sản với quần thể ban đầu.

– Sự khác biệt về vốn gen do giao phối không ngẫu nhiên cũng như các nhân tố tiến hoá sẽ dẫn đến sự cách li sinh sản và hình thành loài mới

4. Hình thành loài mới nhờ lai xa và đa bội hoá.

   Hình thành loài nhờ cơ chế tự đa bội

     Hiện tượng tự đa bội có thể nhanh chóng hình thành loài mới từ 1 loài ban đầu mà không cần cách li địa lí. Tự đa bội thường xảy ra ở thực vật: trong giảm phân vì 1 lí do nào đó các cặp NST không phân li tạo thành giao tử 2n.

 Ví dụ: chuối nhà 3n được hình thành từ chuối rừng 2n theo con đường tự đa bội.

 Bước 1: Giao tử 2n x giao tử 2n → hợp tử 4n và cây 4n

 Bước 2: Cây 4n tự thụ phấn → loài mới. (loài tứ bội 4n)

 Kiểm tra: Cây 4n x cây 2n → cây 3n (bất thụ).

   Theo tiêu chuẩn cách li sinh sản, quần thể 4n cách li sinh sản với quần thể 2n. (2 loài khác nhau)

  Hình thành loài nhờ cơ chế lai xa và đa bội hóa

P: cá thể loài A (2nA) x  cá thể loài B (2nB)

G:   nA                          nB

F1: (nA + nB) → không có khả năng sinh sản hữu tính (bất thụ)

GF1: (nA + nB)   (nA + nB)

F2: (2nA + 2nB)

(thể song nhị bội) → có khả năng sinh sản hữu tính (hữu thụ)

   Cơ thể lai xa thường không có khả năng sinh sản hữu tính (bất thụ) do cơ thể lai xa mang bộ NST đơn bội của 2 loài bố, mẹ → không tạo các cặp tương đồng → quá trình tiếp hợp và giảm phân diễn ra không bình thường

    Lai xa và đa bội hóa tạo cơ thể lai mang bộ NST lưỡng bội của cả 2 loài bố, mẹ → tạo được các cặp NST tương đồng → quá trình tiếp hợp và giảm phân diễn ra bình thường → con lai có khả năng sinh sản hữu tính. Cơ thể lai tạo ra cách li sinh sản với 2 loài bố mẹ, nếu được nhân lên tạo thành một quần thể hoặc nhóm quần thể có khả năng tồn tại như một khâu trong hệ sinh thái → loài mới hình thành

Ví dụ: Sự hình thành lúa mì hiện đại nhờ quá trình lai xa và đa bội hoá

Quá trình và các con đường hình thành loài mới? (ảnh 2)

5. Hình thành loài  bằng các đột biến lớn

– Nguyên nhân: Do các tác nhận gây đột biến gây tác động

– Cơ chế hình thành loài mới: Do sự biến đổi vật chất di truyến của loài

– Đặc điểm của từng con đường: 

+ Gồm (đa bội hóa khác nguồn , đa bội cùng nguồn, tái cấu trúc NST)

+ Xảy ra ở thực vật và ít xảy ra ở động vật

– Đối tượng xảy ra: Chỉ xảy ra ở thực vật. Không xảy ra ở động vật

Ví dụ: Loài bông trồng ở Mĩ có bộ NST 2n = 52, trong đó có 26 NST lớn và 26 NST nhỏ. Được hình thành bằng con đường lai xa và đa bội hóa từ loài bông của châu Âu có bộ NST 2n = 26 gồm toàn NST lớn và loài bông hoang dại ở Mĩ có bộ NST 2n = 26 NST nhỏ.

Đăng bởi: THPT Văn Hiến

Chuyên mục: Lớp 12, Sinh Học 12

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button